انتخاب عدسی برای شماره چشم بالا یکی از تصمیم هایی است که مستقیم روی کیفیت دید، راحتی چهره و حتی سلامت چشم شما اثر می گذارد. کسی که شماره چشمش از حدود منفی شش یا مثبت شش بالاتر می رود، خیلی زود می فهمد که عدسی معمولی برایش مناسب نیست؛ لبه ها ضخیم می شوند، عینک سنگین می شود و چشم ها پشت شیشه کوچک یا بزرگ نمایان می شوند.
خبر خوب این است که فناوری امروز راه حل های متنوعی ارائه می دهد. فقط باید بدانید قبل از سفارش چه چیزهایی را بسنجید. پیش از هر خرید، یک معاینه اپتومتری کامل به شما نشان می دهد شماره دقیق چشم، میزان آستیگماتیسم و فاصله مردمک ها چقدر است و کدام عدسی با این اطلاعات هماهنگ است. در ادامه با انتخاب عدسی برای شماره چشم بالا؛ ۷ نکته قبل از سفارش همراه شوید تا با اطمینان سفارش بدهید.

عدسی برای شماره چشم بالا
وقتی شماره چشم بالا می رود، عدسی باید نور را با زاویه بیشتری بشکند. برای این کار ضخامت شیشه در لبه (در نزدیک بینی شدید) یا در مرکز (در دوربینی شدید) افزایش می یابد. این ضخامت فقط ظاهر را تحت تاثیر قرار نمی دهد؛ وزن عینک را بالا می برد، روی بینی و پشت گوش فشار می آورد و گاهی انحراف نوری ایجاد می کند. در عدسی های منفی، لبه ضخیم باعث انعکاس های مزاحم و حلقه های دیده شده در کناره ها می شود. در عدسی های مثبت، برجستگی مرکزی چشم را درشت جلوه می دهد.
عدسی ویژه با ضریب شکست بالاتر همین مشکل را حل می کند. ماده سازنده آن نور را کارآمدتر خم می کند، پس برای رسیدن به همان شماره به انحنا و ضخامت کمتری نیاز دارد. نتیجه، عینکی است که سبک تر، باریک تر و زیباتر به نظر می رسد. با این حال، هر ماده ای نقاط قوت و ضعف دارد و باید با نیاز بینایی و سبک زندگی شما جور شود. برای آشنایی بیشتر با ویژگی ها و انتخاب مناسب این عدسی ها، مقاله عدسی های High Index چیست؟ بررسی کاربرد، مزایا و انواع عدسی فشرده را مطالعه کنید. همین موضوع نشان می دهد چرا تصمیم گیری عجولانه یا فقط بر پایه قیمت، اغلب پشیمانی به همراه دارد.
ضریب شکست مهم ترین عددی است که باید هنگام انتخاب عدسی برای شماره چشم بالا بدانید. این عدد نشان می دهد ماده عدسی نور را چقدر خم می کند. هرچه ضریب بالاتر باشد، عدسی نازک تر خواهد شد. عدسی های معمولی ضریب حدود ۱.۵ دارند، در حالی که نمونه های فشرده تر به ۱.۶۷، ۱.۷۴ و حتی ۱.۹ می رسند.
این رده برای کسانی مناسب است که شماره شان زیر منفی چهار یا مثبت چهار قرار دارد. قیمت اقتصادی دارد و کیفیت نوری خوبی ارائه می دهد. اما اگر شماره بالاتر برود، لبه ضخیم می شود و ظاهر عینک ناخوشایند به نظر می رسد. بنابراین برای شماره بالا توصیه نمی شود و فقط به عنوان گزینه کم هزینه در شرایط خاص به کار می رود. اگر بودجه محدودی دارید، دست کم از ۱.۶ شروع کنید و با اپتومتریست مشورت نمایید.
برای شماره های میان منفی شش تا منفی ده، ضریب ۱.۶۷ تا ۱.۷۴ تعادل مناسبی میان وزن، ضخامت و قیمت ایجاد می کند. تفاوت ضخامت لبه نسبت به عدسی معمولی گاهی تا چهل درصد می رسد. البته عدد ضریب شکست بالاتر معمولا عدد آبه (Abbe) پایین تری دارد و ممکن است در لبه دید رنگین کمانی ایجاد کند. پس همیشه پیش از سفارش درباره این موضوع بپرسید و از کیفیت پوشش عدسی اطمینان بگیرید.
جنس عدسی نقش جدی در راحتی روزانه دارد. پلی کربنات، تراکس و رزین پیشرفته هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند. پلی کربنات در برابر ضربه مقاوم است و برای کودکان، ورزشکاران و کسانی که کار فنی انجام می دهند مناسب است. تراکس انعطاف پذیر و سبک است و در فریم های بدون قاب بسیار خوب عمل می کند. رزین با ضریب بالا نیز کیفیت نوری عالی ارائه می دهد و برای کسانی که تصویر شفاف تر می خواهند ایده آل است.
اگر بیشتر وقت تان را پشت میز یا پشت رایانه می گذرانید، به دنبال رزینی با پوشش ضد نور آبی باشید. اگر اهل سفر و فعالیت بیرونی هستید، عدسی مقاوم در برابر ضربه و خش اولویت پیدا می کند. جنس مناسب را فقط بر اساس تبلیغات انتخاب نکنید؛ از مشاور بپرسید این جنس با شماره و فریم شما چقدر تناسب دارد.
عدسی های آسفریک انحنای سطحی دارند که از مرکز به لبه تغییر می کند، برخلاف عدسی کروی معمولی که انحنای ثابت دارد. این طراحی دو فایده مهم ایجاد می کند: اول اینکه عدسی تخت تر و نازک تر می شود و دوم اینکه انحراف نوری لبه ها کمتر می گردد. برای شماره بالا، این یعنی میدان دید طبیعی تر و ظاهر چشم متعادل تر.
در دوربینی بالا، عدسی آسفریک از برجسته شدن چشم ها پشت شیشه جلوگیری می کند. در نزدیک بینی بالا، لبه ها را باریک تر نشان می دهد. هرچند قیمت این عدسی ها بالاتر است، ولی برای کسی که روزی ده ساعت عینک می زند، تفاوت کیفیت زندگی ارزش هزینه را دارد. اگر عدسی دو کانونی یا تدریجی نیاز دارید، از طراحی آسفریک و پروگرسیو همزمان بهره ببرید تا دید نزدیک و دور هر دو دقیق بماند.

عدسی آسفریک یا اتوفوکال را فراموش نکنید
بسیاری از افراد تصور می کنند فقط عدسی تعیین کننده ضخامت است، اما فریم تاثیر بسیار بزرگی دارد. هرچه فریم بزرگ تر باشد، عدسی برای پر کردن آن باید بزرگ تر بریده شود و در نتیجه لبه ها ضخیم تر خواهند شد. به همین دلیل فریم های کوچک و گرد برای شماره بالا انتخاب هوشمندانه ای هستند، چون سطح عدسی کمتر می شود و ضخامت لبه کاهش می یابد.
فریم های پلاستیکی و ضخیم لبه عدسی را بهتر پنهان می کنند، در حالی که فریم های فلزی و باریک یا بدون قاب ضخامت را آشکار می سازند. همچنین فاصله مردمک ها (PD) باید دقیق اندازه گیری شود تا مرکز نوری عدسی دقیقا مقابل مردمک قرار بگیرد. کوچک ترین خطا در شماره بالا، سردرد و خستگی چشم ایجاد می کند. این کار را فقط به افراد متخصص بسپارید و از اندازه گیری های غیرحرفه ای پرهیز کنید.
پوشش ضد انعکاس برای شماره بالا تقریبا اجباری است. عدسی های نازک و پرضریب بازتاب بیشتری دارند و اگر پوشش مناسب نداشته باشند، نور چراغ ماشین ها یا نور مصنوعی ایجاد هاله می کند. پوشش ضد انعکاس نور بیشتری از عدسی عبور می دهد، دید را شفاف می کند و ظاهر چشم ها را پشت شیشه طبیعی تر نشان می دهد. این موضوع در عکس و تصویربرداری نیز دیده می شود.
پوشش ضد خش، ضد لک، ضد بخار و فیلتر نور آبی نیز هر کدام مزیت خاصی دارند. عدسی گران قیمت بدون پوشش باکیفیت، خیلی زود خراب می شود. هنگام سفارش بپرسید پوشش ها چند لایه هستند، گارانتی دارند یا نه و اینکه ساخت کدام برند است. یک پوشش کمتر شناخته شده ممکن است بعد از چند ماه تاول بزند یا رنگ عوض کند.
برای اینکه هنگام سفارش چیزی را فراموش نکنید، فهرست کوتاه زیر را مرور کنید. این نکات خلاصه همه چیزهایی است که تا اینجا خواندید و می تواند هنگام صحبت با فروشنده یا اپتومتریست راهنمای شما باشد.

ساخت و بررسی عدسی در آزمایشگاه اپتیک
برای اینکه دید روشن تری از تفاوت گزینه ها داشته باشید، جدول زیر ویژگی های اصلی چند نوع عدسی رایج را کنار هم می گذارد. این اعداد تقریبی هستند و بسته به برند و مدل تغییر می کنند، اما برای شروع تصمیم گیری کمک بزرگی می کنند.
| نوع عدسی | ضریب شکست | ضخامت | وزن | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| رزین معمولی | ۱.۵۰ | زیاد | متوسط | شماره های پایین |
| رزین پرضریب | ۱.۶۷ | کم | سبک | نزدیک بینی و دوربینی متوسط تا بالا |
| رزین فوق پرضریب | ۱.۷۴ | بسیار کم | بسیار سبک | شماره های خیلی بالا |
| پلی کربنات | ۱.۵۹ | متوسط | بسیار سبک | کودکان و ورزشکاران |
| آسفریک پرضریب | ۱.۶۷ تا ۱.۷۴ | حداقل | سبک | شماره بالا با ظاهر زیبا |
همان طور که می بینید، ضخامت کمتر معمولا با قیمت بالاتر همراه است. بنابراین باید میان بودجه، ظاهر و کیفیت نوری تعادل ایجاد کنید. مبلغ بیشتر برای شماره بالا اغلب سرمایه گذاری خوبی است، چون هم راحتی روزانه را بهتر می کند و هم از بروز خستگی چشم و سردرد جلوگیری می نماید.
بهترین عدسی بدون نسخه دقیق، فقط یک شیشه گران است. در شماره بالا، حتی اختلاف یک چهارم دیوپتر یا خطا در محور آستیگماتیسم می تواند دید را تار کند. به همین دلیل همیشه پیش از سفارش، یک بینایی سنجی کامل انجام دهید. این معاینه شماره دقیق، وضعیت سلامت شبکیه، فشار چشم و تعادل دو چشم را بررسی می کند و اگر مشکلی مثل ضعف تطابق یا انحراف پنهان وجود داشته باشد، آن را آشکار می سازد.
در شماره بالا ممکن است نیاز به لنز تماسی هم مطرح شود. بعضی افراد با شماره بسیار بالا، لنز تماسی را بهتر از عینک تحمل می کنند، چون اندازه تصویر و میدان دید طبیعی تری ایجاد می شود. اما انتخاب لنز نیز باید با آزمایش و مشاوره انجام شود. هر شش تا دوازده ماه یک بار معاینه را تکرار کنید و اگر دید شما ناگهان تغییر کرد، صبر نکنید و زودتر مراجعه نمایید. تغییر سریع شماره، یکی از نشانه هایی است که باید جدی گرفته شود.
سفارش عدسی برای شماره بالا معمولا زمان بر است، چون بسیاری از عدسی ها به صورت سفارشی ساخته می شوند. پس باید مطمئن شوید مرکز فروش در صورت خطا، عدسی را تعویض می کند. بپرسید اگر پس از دریافت عینک دچار سرگیجه یا تاری شدید، چه فرایندی دارید. دوره عادت کردن به عینک جدید معمولا یک تا دو هفته طول می کشد، اما اگر علائم ادامه یافت، باید نسخه یا نصب عدسی دوباره بررسی شود.
گارانتی پوشش، ضمانت اصالت برند و امکان تعویض در بازه مشخص، همگی از نشانه های یک مرکز معتبر هستند. از خرید اینترنتی بدون معاینه و بدون پشتیبانی پرهیز کنید، چون شماره بالا حساسیت زیادی دارد. هزینه ای که برای مشاوره و خدمات تخصصی می پردازید، در طول چند سال استفاده از عینک چند برابر بازگشت می دهد.
بسیاری از افراد هنگام سفارش عینک شماره بالا چند اشتباه مشترک مرتکب می شوند. اولین اشتباه این است که فقط به قیمت نگاه می کنند و عدسی ارزان تر را برمی گزینند، در حالی که ضخامت زیاد و وزن سنگین بعدا آزارشان می دهد. دومین اشتباه، انتخاب فریم بزرگ و مد روز بدون توجه به ضخامت لبه است. سومین اشتباه، نادیده گرفتن پوشش ضد انعکاس به بهانه صرفه جویی است. چهارمین اشتباه نیز استفاده از نسخه قدیمی چند ساله است.
برای پرهیز از این خطاها، پیش از خرید یک بودجه واقعی تعیین کنید و کیفیت را بر ظاهر مقدم بدانید. از اپتومتریست بخواهید چند گزینه با قیمت های مختلف نشان دهد و تفاوت آن ها را توضیح دهد. همچنین عینک پیشین خود را به همراه ببرید تا او بتواند تفاوت ضخامت و نوع پوشش را مقایسه کند. این کار باعث می شود انتخاب شما آگاهانه و بدون ترس انجام شود. برای انتخاب بهترین عدسی متناسب با شماره چشم خود، همین حالا نوبت معاینه تخصصی را از اپتومتری آیت اللهی رزرو کنید و با دیدی شفاف و عینکی سبک و زیبا به زندگی برگردید.

اشتباهاتی که هنگام سفارش پیش می آید
انتخاب عدسی برای شماره چشم بالا تصمیمی چندوجهی است که ضریب شکست، جنس، طراحی آسفریک، فریم، پوشش ها، معاینه دقیق و خدمات پس از فروش همگی در آن نقش دارند. اگر این هفت نکته را رعایت کنید، عینکی سبک تر، زیباتر و راحت تر در اختیار خواهید داشت و دیدی شفاف تر تجربه می کنید. هرگز تصمیم را فقط بر پایه قیمت نگیرید و همیشه با متخصص مشورت کنید. اگر شماره چشم شما به حدی بالاست که حتی با بهترین عینک هم دید کافی نمی گیرید، بهتر است به یک مرکز کم بینایی مراجعه کنید تا با ابزارهای کمکی تخصصی، کیفیت زندگی روزمره شما بهبود پیدا کند.