سکته چشمی چیست؟

انسداد رگ خونی شبکیه ، که معمولاً به آن سکته چشمی گفته می شود، زمانی رخ می دهد که رگ های خونی در چشم باریک یا مسدود می شوند. همانطور که می دانید رگ های خونی در بدن مسئول حمل اکسیژن و مواد مغذی به هر قسمت از بدن هستند. هنگامی که جریان خون قطع می شود و دیگر نمی تواند به یک قسمت خاص از بدن برسد، سکته رخ می دهد که منجر به آسیب قابل توجهی به آن قسمت از بدن می شود. در این مطلب به بررسی سکته چشمی چیست؟ برای شما عزیزان خواهیم پرداخت.

هنگامی که سکته در چشم رخ می دهد، شبکیه در درجه اول تحت تأثیر قرار می گیرد. شبکیه بافت حساس به نور در پشت چشم است که اطلاعات بصری را برای تفسیر و پردازش به مغز شما منتقل کرده و به شما امکان می دهد تصاویر را به وضوح ببینید. یکی از عواملی که منجر به این بیماری می شود کنده شدن پلاک‌های کلسیمی در عروق قلب و گردن و راه پیدا کردن آنها به شریان‌های مرکزی شبکیه چشم است. فردی که دچار سکته چشمی شده در صورتی که به موقع نزد پزشک مراجعه نکند ممکن است دچار نابینایی دائمی و حتی مرگ ناگهانی شود. در ادامه در خصوص سکته چشمی و تاثیر آن در بینایی بیشتر توضیح خواهیم داد. همچنان با وب سایت مرکز اپتومتری آیت اللهی همراه باشد.

سکته چشمی چه تاثیری بر بینایی دارد؟

رگ‌ های خونی چشم که از طریق عصب بینایی وارد شبکیه می‌شوند، شریان‌ های خونی مرکزی نامیده می‌شوند. این رگ‌ ها به شاخه‌ های کوچک‌ تری تقسیم می‌شوند که به آن‌ ها رگ‌ های خونی شاخه‌ ای گفته می‌شود. هنگامی که با سکته چشمی، عروق خونی مرکزی یا شاخه‌ ای در شبکیه مسدود می‌شود، مایع می‌تواند به شبکیه نشت کند و باعث تورم و التهاب آن شود. این التهاب شبکیه، در نهایت بر توانایی دید شما تأثیر می‌گذارد.

جالب است بدانید که در برخی موارد، افراد در کنار اختلالات بینایی، ممکن است احساس ضربان یا تپش در اطراف چشم داشته باشند. در این شرایط، این سؤال مطرح می‌شود که چرا چشم نبض دارد؟ پاسخ می‌تواند به عواملی مانند فشار خون بالا، التهاب عروقی، یا حتی اختلال در جریان خون شبکیه مربوط باشد که نیازمند بررسی تخصصی توسط چشم‌ پزشک است.

بیشتر افرادی که دچار سکته چشمی می‌شوند معمولا به محض بیدار شدن از خواب در هنگام صبح، دچار کاهش بینایی در یک چشم می‌شوند که دردی هم ندارد. برخی دیگر نیز ممکن است یک ناحیه ی تاریک یا سایه ای را در نیمه بالایی یا پایین میدان بینایی خود حس کنند. علاوه بر این سکته چشمی می تواند باعث کاهش کنتراست (تقابل) بینایی و کاهش واکنش به نور گردد.

چنانچه دچار هر کدام از مشکلات و بیماری های چشمی شده اید حتما برای تشخیص و درمان به موقع به یکی از مراکز مجهز بینایی سنجی در تهران و شهرهای دیگر مراجعه کنید. برای تشخیص دقیق  پزشک متخصص معمولا سوابق پزشکی و بیمارهای زمینه ای مانند بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، فشارخون بالا و کلسترول خون بالا را در شما چک می کند.

در مراکز معاینه اپتومتری در تهران پزشک با بزرگ کردن چشم بیمار، عصب بینایی و شبکیه را امتحان می‌کند. همچنین عصب بینایی را از لحاظ کمرنگی و یا ورم دیسک بینایی مورد بررسی قرار می دهد تا از بروز سکته چشمی مطمئن گردد.

انواع مختلف سکته چشمی

• انسداد شریان مرکزی شبکیه (CRAO): زمانی رخ می دهد که انسداد در شریان مرکزی شبکیه قرار گیرد.
• انسداد شریان شاخه ای شبکیه (BRAO) زمانی رخ می دهد که انسداد در داخل شریان های شاخه کوچکتر شبکیه قرار گیرد.
• انسداد ورید مرکزی شبکیه (CRVO) زمانی اتفاق می‌افتد که انسداد در سیاهرگ مرکزی اصلی شبکیه قرار گیرد.
• انسداد ورید شاخه ای شبکیه (BRVO) زمانی رخ می دهد که انسداد در داخل یکی از وریدهای شاخه کوچکتر شبکیه قرار گیرد.

تشخیص اولیه سکته چشمی برای مراجعه به پزشک

از کجا بفهمیم که دچار سکته چشمی شده ایم؟ علائم سکته چشمی می تواند به طور ناگهانی ظاهر شود یا به تدریج در طی چند ساعت یا حتی چند روز ایجاد شود. فراموش نکنید درمان سریع برای جلوگیری از نابینایی ضروری است. بنابراین حتما علائم اولیه تشخیص سکته چشمی را جدی بگیرید و خیلی سریع به یک متخصص چشم پزشکی در تهران و شهرهای دیگر مراجعه کنید. برخی از مهم ترین علائم سکته چشمی عبارتند از:

• لکه های خاکستری یا شناور در میدان بینایی شما
• بالا رفتن فشار چشم
• اختلال دید رنگ
• تاری دید که به تدریج بدتر می شود
• از دست دادن کامل بینایی به صورت تدریجی یا ناگهانی
• سکته چشمی معمولاً فقط در یک چشم رخ می دهد.

همچنین در حالی که همیشه نمی توان علت سکته چشمی را تعیین کرد، محققان بر این باورند که برخی از عوامل و شرایط سلامتی می توانند خطر ابتلا به این نوع از سکته را افزایش دهند. برای مثال سن بالا(بالای 60 سال)، جنسیت مذکر، کم خونی، سیگار کشیدن، دیابت، گلوکوم یا آب سیاه، فشار خون بالا، کلسترول بالا، بیماری قلبی و عروقی، باریک شدن شریان گردن (شریان کاروتید) و اختلالات خونی برخی از عوامل افزایش دهنده سکته چشمی هستند.

اگر علائم سکته چشمی را تجربه می کنید، فوراً با یک چشم پزشک متخصص تماس بگیرید، حتی اگر به نظر می رسد علائم شما در حال بهبود است. برای معاینه بینایی سنجی در تهران همین امروز به مرکز اپتومتری آیت اللهی مراجعه نمایید.

سکته چشم چگونه تشخیص داده می شود؟

سکته چشم در طول معاینه چشم تشخیص داده می شود. چشم پزشک در مراکز بزرگ بینایی سنجی در تهران ، اصفهان و شهرهای دیگر از ابزارهای تخصصی و دستگاه های تصویربرداری برای به دست آوردن دید واضحی از داخل چشم شما و شناسایی علائم مایع یا آسیب شبکیه استفاده می کند.

• توموگرافی انسجام نوری (OCT) یک آزمایش تصویربرداری دیجیتال است که می تواند به پزشک کمک کند تا وجود تورم شبکیه را تشخیص دهد.
• آنژیوگرافی فلورسین برای برجسته کردن هر گونه آسیب عروق خونی در شبکیه چشم استفاده می شود. در طی این آزمایش، مقدار کمی رنگ زرد (فلورسین) به ورید بازوی شما تزریق می شود. رنگ از طریق جریان خون شما به چشم شما می رسد. سپس یک دوربین تصاویری از شریان های شبکیه که برجسته می شوند، می گیرد تا شناسایی شریان های مسدود شده را تسهیل کند.
•  تونومتری آزمایشی است که فشار داخل چشم شما را برای تشخیص وجود گلوکوم که می تواند باعث سکته چشمی شود اندازه گیری می کند.

سکته چشمی چگونه درمان می شود؟

درمان های سکته چشم باید در عرض چند ساعت پس از شروع علائم اولیه انجام شود تا به طور موثرتری از بینایی شما محافظت شده و از کاهش بینایی جلوگیری شود. رایج ترین درمان های سکته چشمی عبارتند از:

• استنشاق مخلوط دی اکسید کربن و اکسیژن برای گشاد شدن شریان های شبکیه چشم
• برداشتن مایع چشمی برای کمک به عبور لخته
• دارو برای شکستن لخته
• تزریق ضد VEGF
• تزریق کورتیکواستروئید
• ماساژ چشم برای کمک به باز کردن عروق و وریدهای شبکیه
• لیزر درمانی و …

عوارض ناشی از سکته چشم

اگرچه ممکن است برخی از بینایی ها پس از سکته چشم بهبود یابند، اما بیشتر افراد درجاتی از کاهش بینایی را تجربه می کنند. علاوه بر این، عوارض جدی دیگری نیز ممکن است ایجاد شود که عبارتند از:

• ورم شبکیه (ادم ماکولا)
• نئوواسکولاریزاسیون قرنیه
• گلوکوم نئوواسکولار
• نابینایی

چنانچه می خواهید از عوارض بالا جلوگیری کنید و به جهت کنترل ریسک موجود حتما برای درمان به موقع به یکی از مراکز معاینه بینایی سنجی در تهران و شهرهای دیگر مراجعه نمایید.

آیا می توانم از سکته چشم جلوگیری کنم؟

در حالی که همیشه نمی توان از سکته چشم پیشگیری کرد، تما شما می توانید با انتخاب یک سبک زندگی سالم خطر ابتلا به آن را کاهش دهید. برای این منظور رعایت نکات زیر توصیه می شود:

• کنترل دیابت و سطح گلوکز
• درمان گلوکوم و حفظ فشار طبیعی چشم
• حفظ فشار خون سالم
• مصرف یک رژیم غذایی سالم برای داشتن سطح کلسترول مطلوب
• ترک سیگار
• عدم خیره شدن به دستگاه های الکترونیکی مانند موبایل در تاریکی

سکته چشمی چه زمانی خطرناک است و نیاز به اقدام فوری دارد؟

سکته چشمی به ویژه در نوع شریانی می تواند یک وضعیت اورژانسی باشد، زیرا کاهش جریان خون به شبکیه باعث می شود سلول های حساس به نور اکسیژن کافی دریافت نکنند. کاهش ناگهانی و بدون درد بینایی در یک چشم، ایجاد ناحیه ای تاریک یا از دست رفتن بخشی از میدان دید از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. حتی اگر اختلال بینایی بعد از مدتی کمتر شود، مراجعه فوری به پزشک اهمیت دارد، زیرا ممکن است نشانه یک مشکل عروقی جدی باشد.

در صورت بروز چنین علائمی نباید منتظر ماند تا بینایی خودبه خود به حالت طبیعی برگردد. ارزیابی سریع چشم و در صورت نیاز بررسی های عروقی و مغزی می تواند به شناسایی علت اصلی کمک کند. اقدام سریع علاوه بر بررسی امکان حفظ بینایی، برای تشخیص عوامل خطر سکته مغزی و جلوگیری از حوادث عروقی بعدی نیز اهمیت دارد.

علت اصلی سکته چشمی چیست و چه عواملی احتمال آن را افزایش می دهند؟

انسداد رگ های شبکیه معمولاً زمانی اتفاق می افتد که جریان خون در یکی از شریان ها یا وریدهای این بافت مختل شود. در انسداد شریانی، ممکن است یک لخته یا آمبولی از قسمت دیگری از بدن حرکت کرده و وارد عروق شبکیه شود. بیماری های قلبی و عروقی، تنگی شریان کاروتید، فشار خون بالا، دیابت و افزایش چربی خون از عواملی هستند که می توانند احتمال بروز این مشکل را افزایش دهند.

افزایش سن، مصرف سیگار، برخی اختلالات خونی و بیماری های التهابی عروق نیز می توانند در ایجاد انسداد عروق شبکیه نقش داشته باشند. به همین دلیل، پیدا کردن علت سکته چشمی اهمیت زیادی دارد و پزشک ممکن است علاوه بر معاینه چشم، وضعیت قلب، عروق گردن، فشار خون، قند و چربی خون را نیز بررسی کند. در برخی افراد نیز بررسی های تخصصی تر برای شناسایی اختلالات انعقادی یا التهابی ضرورت پیدا می کند.

بعد از سکته چشمی چه آزمایش هایی برای بررسی علت بیماری انجام می شود؟

پس از تشخیص انسداد عروق شبکیه، بررسی تنها به چشم محدود نمی شود. پزشک تلاش می کند مشخص کند چه عاملی باعث ایجاد لخته یا اختلال در جریان خون شده است. بر اساس شرایط بیمار ممکن است آزمایش خون برای بررسی قند، چربی خون و برخی اختلالات انعقادی انجام شود. همچنین بررسی فشار خون و وضعیت قلب و عروق نیز اهمیت دارد.

در بعضی بیماران تصویربرداری از شریان های گردن، نوار قلب، پایش ریتم قلب یا اکوکاردیوگرافی برای پیدا کردن منبع احتمالی لخته انجام می شود. نوع آزمایش ها به سن بیمار، سابقه پزشکی، نوع انسداد و یافته های معاینه بستگی دارد. هدف از این بررسی ها فقط محافظت از چشم نیست؛ بلکه شناسایی عوامل خطر می تواند به کاهش احتمال بروز سکته مغزی یا سایر مشکلات عروقی در آینده کمک کند.

آیا بینایی بعد از سکته چشمی دوباره برمی گردد؟

میزان بهبود بینایی پس از سکته چشمی به نوع انسداد، محل درگیری رگ، شدت آسیب شبکیه و مدت زمان کاهش خون رسانی بستگی دارد. در انسداد شریان مرکزی شبکیه، کاهش بینایی ممکن است شدید باشد و بخشی از آسیب ایجادشده دائمی شود. اگر انسداد در یکی از شاخه های کوچک تر رگ اتفاق افتاده باشد، میزان اختلال دید به ناحیه آسیب دیده بستگی خواهد داشت.

در انسداد وریدی نیز وضعیت بینایی می تواند با توجه به وجود عوارضی مانند ورم ماکولا و میزان آسیب شبکیه متفاوت باشد. بنابراین نمی توان زمان یا میزان مشخصی برای بازگشت دید همه بیماران تعیین کرد. پیگیری منظم توسط متخصص چشم اهمیت دارد تا عوارض احتمالی زودتر شناسایی شوند و از آسیب بیشتر به بینایی جلوگیری شود.

سکته چشمی چه ارتباطی با سکته مغزی دارد؟

انسداد شریان شبکیه می تواند نشانه ای از وجود مشکل در سیستم عروقی بدن باشد. در برخی موارد، عامل ایجادکننده انسداد شبکیه ممکن است همان فرآیندی باشد که خطر سکته مغزی را افزایش می دهد؛ برای مثال لخته ای که از قلب یا عروق گردن منشأ گرفته است. به همین دلیل، تشخیص انسداد شریان شبکیه فقط یک مشکل مربوط به چشم در نظر گرفته نمی شود و بررسی وضعیت عروق و مغز نیز اهمیت پیدا می کند.

اگر کاهش ناگهانی بینایی در یک چشم ایجاد شود، فرد باید هرچه سریع تر تحت ارزیابی پزشکی قرار بگیرد. پزشک ممکن است برای پیدا کردن منبع لخته یا سایر عوامل خطر، بررسی قلب و عروق گردن و آزمایش های لازم را درخواست کند. کنترل بیماری هایی مانند فشار خون بالا، دیابت و چربی خون نیز بخش مهمی از مراقبت های بعدی خواهد بود.

تفاوت سکته چشمی با جداشدگی شبکیه چیست؟

سکته چشمی و جداشدگی شبکیه هر دو می توانند باعث تغییر ناگهانی بینایی شوند، اما علت و نشانه های آنها یکسان نیست. در سکته شریانی شبکیه، کاهش دید معمولاً به شکل ناگهانی و بدون درد در یک چشم ایجاد می شود. در مقابل، جداشدگی شبکیه ممکن است با مشاهده جرقه های نور، افزایش ناگهانی مگس پران یا ایجاد سایه و حالتی شبیه پرده در میدان دید همراه باشد.

با وجود این تفاوت ها، تشخیص این دو بیماری تنها بر اساس علائم برای فرد عادی امکان پذیر نیست. هرگونه کاهش ناگهانی دید، ایجاد پرده یا سایه در میدان بینایی و تغییر شدید در بینایی نیاز به بررسی فوری چشم پزشکی دارد، زیرا تأخیر در برخی از این بیماری ها می تواند آسیب دائمی به بینایی وارد کند.

سخن پایانی

سکته چشمی یک وقوع پزشکی نادر و جدی است که معمولاً به دلیل انسداد شریان‌ های خونی که چشم را تغذیه می‌کنند، ایجاد می‌شود. این موضوع می‌تواند منجر به کاهش ناگهانی ویژگی‌ های بصری فرد شود، که از جمله از دست دادن دید در یک یا هر دو چشم و ایجاد نقاط سیاه در دیدگاه می‌شود. علائم سکته چشمی نیاز به اورژانس پزشکی دارند و در صورت تشخیص به موقع و درمان مناسب، می‌توانند تاثیرات برگشت‌ پذیر داشته باشند. از عوامل خطرآفرین مانند دیابت، فشار خون بالا، سیگار و بیماری‌ های قلبی-عروقی باید مراقبت شود تا احتمال ابتلا به سکته چشمی کاهش یابد.

سوالات متداول سکته چشمی چیست؟

1. سکته چشمی چیست؟
   سکته چشمی وقوعی است که ناشی از انسداد یا خون‌ رسانی ناکافی به شریان‌ های خونی چشم می‌شود، که به دلیل این انسداد باعث از بین رفتن بخشی از دید در یک یا هر دو چشم می‌شود.
2. علائم سکته چشمی چیست؟
   علائم سکته چشمی معمولاً شامل نقاط تاریکی یا کوری در دید، افزایش ناگهانی در تاریکی دید، از دست دادن دید در یک بخش از چشم، و در برخی موارد درد و تغییر در رنگ دیدگاه می‌شوند.
3. چگونه باید در مواجهه با سکته چشمی عمل کرد؟
   در مواجهه با سکته چشمی، باید فوراً به اورژانس پزشکی مراجعه کرده و تا زمانی که پزشک متخصص چشم پذیرفت کند، اقدام به هیچ کاری نکنید. تا زمان تشخیص و درمان مناسب، از بین رفتن دید ممکن است برگشت‌ پذیر باشد و به مراجعه به پزشک واجد اهمیت است.